بخش ۸ - گفتار اندر فراهم آوردن کتاب

حقیقت آن است که سخن گفتن در بابِ دانش و حکمت دشوار شده است، زیرا پیشینیانِ سخن‌سنج، پیش از ما در باغِ دانش گردش کرده‌اند و هرچه گفتنی بوده را گفته‌اند و میوه‌های این باغ را چیده‌اند. اما اگر من نتوانم بر بلندترین شاخه‌ی این درختِ تنومند جای گیرم، همین که در زیرِ سایه‌ی آن باشم، مرا از گزندِ روزگار حفظ می‌کند و تنها امیدم این است که با تکیه بر این سروِ سایه‌فکن، با نگارشِ نامه‌ی شاهان، یادگاری جاودانه در جهان بر جای بگذارم. مبادا گمان کنی که این داستان‌ها، مشتی دروغ و افسانه یا سحر و جادوست؛ بلکه باید بدانی که این حکایت‌ها دو گونه‌اند، برخی از آن‌ها مستقیماً با خرد و منطق سازگارند و برخی دیگر دارای راز و رمزی هستند که باید از ظاهرِ کلام گذشت و معنایِ نهفته و پند در آن را جستجو کرد. ماجرا از این قرار بود که در روزگارانِ کهن، کتابی ارجمند وجود داشت که داستان‌های تاریخی فراوانی در آن بود، اما اوراقِ این کتاب پراکنده شده و هر بخشِ آن نزدِ موبدی خردمند نگهداری می‌شد. تا آنکه پهلوانی نجیب و دلاور از نژادِ اصیلِ ایرانی که مردی بخشنده، خردمند و دوستدارِ تاریخ بود، کمر به احیایِ روزگارِ نخستین بست. او موبدانِ سال‌خورده و دانا را از هر گوشه‌ی کشور فراخواند و از آنان درباره‌ی پادشاهانِ باستان و آیینِ کشورداریِ‌شان پرسید که چگونه در آغاز جهان را آباد نگه داشتند و چطور روزگارِ خوش و پیروزیِ آنان به پایان رسید و جهان این‌گونه ویران به دست ما افتاد. آن بزرگان، تاریخِ شاهان و سرگذشتِ پرفراز و نشیبِ جهان را یک‌به‌یک برای او بازگفتند و آن امیرِ بزرگوار با شنیدنِ آن سخنان، بنیادِ کتابی شکوهمند را گذاشت که به یادگاری ابدی در جهان تبدیل شد و تحسینِ تمامِ مردم، از پیر و جوان و خرد و کلان را برانگیخت.