رویدادهای ایرانی

نوروز کهن‌ترین جشن ایرانی است که از بیش از ۳۰۰۰ سال پیش برگزار می‌شود. این جشن نماد پیروزی نور بر تاریکی و آغاز بهار است. نوروز در فهرست میراث فرهنگی یونسکو ثبت شده و بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در جهان آن را جشن می‌گیرند.

شاهدخت لیلا پهلوی در ۷ فروردین ۱۳۴۹ در تهران به دنیا آمد. او کوچکترین فرزند محمدرضا شاه و شهبانو فرح بود. لیلا زنی باهوش، هنرمند و زیبا بود که در غربت و تبعید رنج بسیار کشید.

سیزده‌بدر آخرین روز تعطیلات نوروز است که ایرانیان به طبیعت می‌روند. در این روز سبزه‌های هفت‌سین را به آب روان می‌سپارند. این جشن نماد پیوند ایرانیان با طبیعت و محیط زیست است.

شاهدخت نور پهلوی در ۱۴ فروردین ۱۳۷۱ در واشنگتن به دنیا آمد. او بزرگترین فرزند شاهزاده رضا پهلوی و یاسمین پهلوی است. نور فارغ‌التحصیل روانشناسی از دانشگاه جرج‌تاون و MBA از دانشگاه کلمبیا است.

اردیبهشتگان جشن امشاسپند اردیبهشت است که نگهبان آتش و راستی است. در این روز ایرانیان باستان آتش مقدس را گرامی می‌داشتند و به پاکی و راستگویی متعهد می‌شدند.

در ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴، انفجاری مرگبار در بندرعباس رخ داد که قربانیان بسیاری برجای گذاشت. این روز به یاد قربانیان این فاجعه گرامی داشته می‌شود.

شاهزاده علیرضا پهلوی در ۸ اردیبهشت ۱۳۴۵ در تهران به دنیا آمد. او دومین پسر محمدرضا شاه و شهبانو فرح بود. علیرضا دانش‌آموخته هاروارد و کلمبیا بود و عاشق تاریخ و فرهنگ ایران.

خردادگان جشن امشاسپند خرداد است که نگهبان آب‌ها و نماد کمال و رسایی است. ایرانیان در این روز به کنار چشمه‌ها و رودها می‌رفتند.

شاهدخت لیلا پهلوی در ۲۰ خرداد ۱۳۸۰ در لندن در ۳۱ سالگی درگذشت. او کوچکترین فرزند محمدرضا شاه و شهبانو فرح بود. لیلا در غربت و تبعید رنج بسیار کشید و درد جدایی از وطن قلب او را شکست. روحش شاد.

روز ملی شیر و خورشید به یاد مجیدرضا رهنورد، جوان ۲۳ ساله مشهدی که در جنبش زن، زندگی، آزادی دستگیر و پس از ۲۳ روز در ملاء عام اعدام شد. او را «شیر خراسان» و «قهرمان چوبه دار» می‌نامند. شاهزاده رضا پهلوی این روز را «انتخابی خردمندانه» خواند.

سارینا اسماعیل‌زاده در ۱۱ تیر ۱۳۸۵ به دنیا آمد. دختر ۱۶ ساله‌ای از کرج بود که در مدرسه فرزانگان درس می‌خواند و یوتیوبر بود. او در یکی از ویدیوهایش گفت: «هیچ چیز بهتر از آزادی نیست.» سارینا در ۱ مهر ۱۴۰۱ توسط نیروهای امنیتی با ضربات باتوم به سر کشته شد.

تیرگان یکی از بزرگترین جشن‌های ایرانی است که با آب‌پاشی و شادی همراه است. این جشن یادآور پرتاب تیر آرش کمانگیر برای تعیین مرز ایران است و نماد فداکاری برای میهن است.

نوید افکاری در ۳۱ تیر ۱۳۷۲ در شیراز به دنیا آمد. او کشتی‌گیر قهرمان ایران بود که در سن ۹ سالگی کشتی را آغاز کرد و در سال ۲۰۰۸ رتبه دوم کشتی فرنگی جوانان کشور را کسب کرد. نوید در ۲۲ شهریور ۱۳۹۹ به اتهام واهی در زندان عادل‌آباد شیراز اعدام شد. انجمن ورزشکاران آزادی‌خواه ایران روز تولد او را «روز قهرمان» نامگذاری کرده‌اند.

یاسمین پهلوی در ۴ امرداد ۱۳۴۷ در تهران به دنیا آمد. او همسر شاهزاده رضا پهلوی و مادر شاهدخت‌های نور، ایمان و فرح است. یاسمین دکترای حقوق از دانشگاه جرج واشنگتن دارد و بنیانگذار بنیاد کودکان ایران است.

رضا شاه بزرگ در ۴ امرداد ۱۳۲۳ در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی در تبعید درگذشت. او بنیانگذار سلسله پهلوی و سازنده ایران نوین بود که با اصلاحات گسترده ایران را متحول کرد.

محمدرضا شاه پهلوی در ۵ امرداد ۱۳۵۹ در قاهره مصر در تبعید درگذشت. او آخرین شاهنشاه ایران بود که با انقلاب نگین از سلطنت برکنار شد. یادش گرامی باد.

امردادگان جشن امشاسپند امرداد است. نام اصلی این ماه «اَمُرداد» است نه «مرداد». حرف «ا» پیشوند نفی است: امرداد یعنی بی‌مرگی و جاودانگی، اما مرداد یعنی مرگ! امرداد نگهبان گیاهان و نماد زندگی جاودان است.

در ۲۵ امرداد ۱۳۳۲ محمد مصدق فرمان قانونی شاهنشاه برای برکناری‌اش از نخست‌وزیری را نپذیرفت و آورنده فرمان را بازداشت کرد — کودتایی علیه قانون اساسی و پادشاه. در ۲۸ امرداد مردم و ارتش به پا خاستند، دولت مصدق برکنار شد و محمدرضا شاه به میهن بازگشت. این روز در دوران پهلوی «قیام ملی ۲۸ امرداد» نام داشت و از جشن‌های رسمی کشور بود.

شهریورگان جشن امشاسپند شهریور است که نماد قدرت نیک و حکومت دادگرانه است. این جشن یادآور فرّ ایزدی و شهریاری عادلانه در فرهنگ ایرانی است.

پژمان قلی‌پور در ۱۶ شهریور ۱۳۸۰ در لنگرود به دنیا آمد. او در ۱۸ سالگی در ۲۶ آبان ۱۳۹۸ در اعتراضات آبان ۹۸ در مارلیک کرج با ۵ گلوله توسط نیروهای امنیتی کشته شد. مادرش محبوبه رمضانی به خاطر دادخواهی به ۱۰۰ ضربه شلاق محکوم شد.

پویا بختیاری فارغ‌التحصیل مهندسی برق بود که در ۲۷ سالگی در اعتراضات آبان ۹۸ با شلیک گلوله به سرش در کرج کشته شد. او به «چهره آبان خونین» معروف شد. والدینش به خاطر برگزاری مراسم یادبود زندانی شدند.

شاهدخت ایمان پهلوی در ۲۱ شهریور ۱۳۷۲ در واشنگتن به دنیا آمد. او دومین دختر شاهزاده رضا پهلوی و یاسمین پهلوی است. ایمان فارغ‌التحصیل مدرسه بولیس در مریلند است.

نوید افکاری کشتی‌گیر قهرمان ایران در ۲۲ شهریور ۱۳۹۹ در زندان عادل‌آباد شیراز با اتهامات واهی اعدام شد. او در اعتراضات ۱۳۹۷ بازداشت شده بود و علی‌رغم اعتراضات جهانی از جمله کمیته بین‌المللی المپیک، حکم اعدام اجرا شد. نوید نماد مقاومت ورزشکاران ایرانی در برابر استبداد است.

مهسا (ژینا) امینی دختر ۲۲ ساله کُرد بود که در ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ توسط گشت ارشاد به دلیل حجاب «نامناسب» بازداشت شد و در ۲۵ شهریور بر اثر ضربات ماموران جان باخت. مرگ او آغازگر بزرگترین جنبش اعتراضی تاریخ جمهوری اسلامی با شعار «زن، زندگی، آزادی» شد.

نیکا شاکرمی دختر ۱۶ ساله‌ای از خرم‌آباد بود که در ۲۹ شهریور ۱۴۰۱ در اعتراضات زن، زندگی، آزادی ناپدید شد. پیکر او ۸ روز بعد یافت شد. خانواده‌اش قصد داشتند او را در روز تولد ۱۷ سالگی‌اش به خاک بسپارند. نیکا نماد مقاومت نسل جوان ایران است.

حدیث نجفی دختر ۲۲ ساله‌ای بود که در ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ در بلوار ارم مهرشهر کرج با ۶ گلوله به صورت، دست، گردن، شکم و قلب کشته شد. شب قبل از مرگش پیامی برای دوستش فرستاد: «دوست دارم فکر کنم وقتی چند سال دیگر به این روزها فکر کنم، خوشحال باشم که در اعتراضات شرکت کردم.»

بهنام لایق‌پور مرد ۳۷ ساله‌ای بود که در ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ در اعتراضات رشت جلوی چشمان دوست‌دخترش غزل با شلیک مستقیم گلوله کشته شد. غزل بعداً به خاطر عزاداری ربوده و به تیمارستان منتقل شد. مزار بهنام توسط رژیم تخریب شد.

سارینا اسماعیل‌زاده دختر ۱۶ ساله‌ای از کرج بود که در ۱ مهر ۱۴۰۱ توسط نیروهای امنیتی با ضربات باتوم به سر کشته شد. او دانش‌آموز مدرسه فرزانگان و یوتیوبر بود. در یکی از ویدیوهایش گفته بود: «هیچ چیز بهتر از آزادی نیست.» رژیم ادعا کرد او خودکشی کرده اما شواهد خلاف این را نشان می‌دهد.

نیکا شاکرمی در ۱۰ مهر ۱۳۸۴ در خرم‌آباد به دنیا آمد. او در ۱۶ سالگی در جنبش زن، زندگی، آزادی جان باخت. نیکا که به «فرشته آزادی» معروف شد، نماد نسل جوانی است که برای آزادی ایران ایستاده‌اند.

مهرگان دومین جشن بزرگ ایرانی پس از نوروز است. این جشن به ایزد مهر، نماد پیمان و دوستی، اختصاص دارد. در ایران باستان، مهرگان جشن برداشت محصول و سپاسگزاری بود.

از ۲۰ تا ۲۴ مهر ۱۳۵۰ جشن‌های ۲۵۰۰ ساله بنیانگذاری شاهنشاهی ایران در پاسارگاد و تخت‌جمشید برگزار شد. محمدرضا شاه آریامهر در برابر آرامگاه کوروش بزرگ گفت: «کوروش! آسوده بخواب که ما بیداریم.»

شهبانو فرح پهلوی در ۲۲ مهر ۱۳۱۷ در تهران به دنیا آمد. او آخرین شهبانوی ایران و همسر محمدرضا شاه پهلوی است. شهبانو فرح همواره حامی هنر، فرهنگ و میراث ایران بوده و هنوز صدای ملت ایران در تبعید است.

مهرشاد شهیدی معروف به جیمی الیور ایران، سرآشپز ۱۹ ساله با ۲۵ هزار دنبال‌کننده در اینستاگرام بود که در ۴ آبان ۱۴۰۱ یک روز قبل از تولد ۲۰ سالگی‌اش توسط سپاه در اراک بازداشت و با ضربات باتوم به سر کشته شد. در تشییع جنازه‌اش مردم فریاد زدند: «فرشته حسود، تولدت مبارک.» خانواده‌اش تحت فشار قرار گرفتند که بگویند سکته قلبی کرده.

سالروز تولد محمدرضا شاه پهلوی آریامهر، شاهنشاه ایران — و سالروز تاجگذاری او و شهبانو فرح در ۴ آبان ۱۳۴۶ در کاخ گلستان. این روز به عنوان روز غرور و اقتدار ملی گرامی داشته می‌شود.

مهرشاد شهیدی در ۵ آبان ۱۳۸۱ به دنیا آمد. او با اشتراک‌گذاری ویدیوهای آشپزی در شبکه‌های اجتماعی به شهرت رسید و به جیمی الیور ایران معروف شد. متأسفانه او هرگز جشن تولد ۲۰ سالگی‌اش را ندید چون یک روز قبل از آن توسط نیروهای رژیم کشته شد.

روز بزرگداشت گردآفرید، زن قهرمان شاهنامه، و کاوه آهنگر که علیه ظلم ضحاک قیام کرد. نماد مقاومت و شجاعت ایرانیان.

روز بزرگداشت کوروش بزرگ، بنیانگذار امپراتوری هخامنشی و نویسنده اولین منشور حقوق بشر جهان.

یادآور روزی که سفارت آمریکا در تهران اشغال شد و بحران گروگان‌گیری آغاز گشت. این روز نماد آغاز تبعید میلیون‌ها ایرانی است.

سالروز تولد شاهزاده رضا پهلوی، نماد امید ملت ایران برای آزادی. این روز به عنوان روز امید و نبرد گرامی داشته می‌شود.

آبانگان جشن ایزدبانو آناهیتا، نگهبان آب‌ها و باروری است. ایرانیان باستان در این روز به کنار دریاها و رودها می‌رفتند و به پاکی آب‌ها احترام می‌گذاشتند. ما ملت نوریم!

یلدا آقافضلی هنرمند و معترض ۱۹ ساله بود که در ۲۰ آبان ۱۴۰۱ دو روز پس از آزادی از زندان در شرایط مشکوکی درگذشت. او در ۵ آبان در تظاهرات تهران بازداشت و ۱۵ روز در اوین و قرچک زندانی بود. رژیم ادعا کرد خودکشی کرده اما دوستانش می‌گویند او مصرف مواد نداشت و هرگز خودکشی نمی‌کرد.

در ۲۴ آبان ۱۳۹۸ اعتراضات گسترده به افزایش قیمت بنزین در سراسر ایران آغاز شد. رژیم اسلامی با قطع اینترنت و تیراندازی مستقیم به مردم، صدها نفر را کشت. این قیام به «آبان خونین» معروف شد.

در ۲۴ آبان ۱۳۹۸ اعتراضات گسترده به افزایش قیمت بنزین در سراسر ایران آغاز شد. رژیم اسلامی با قطع اینترنت و تیراندازی مستقیم به مردم، صدها نفر را کشت. این قیام به «آبان خونین» معروف شد.

پویا بختیاری در ۲۵ آبان ۱۳۹۸ در کرج با شلیک گلوله به سرش کشته شد. او ۲۷ ساله و فارغ‌التحصیل مهندسی برق بود. والدینش به خاطر برگزاری مراسم یادبود زندانی شدند. پویا چهره آبان خونین شد.

پژمان قلی‌پور جوان ۱۸ ساله‌ای بود که در ۲۶ آبان ۱۳۹۸ در اعتراضات آبان ۹۸ در مارلیک فردیس کرج با ۵ گلوله توسط نیروهای امنیتی کشته شد. او به فهرست کودکان کشته شده در آبان ۹۸ اضافه شد. مادرش محبوبه رمضانی از «مادران آبان» به خاطر دادخواهی بارها بازداشت و به ۱۰۰ ضربه شلاق محکوم شد.

آذرگان جشن آتش مقدس است. آتش در فرهنگ ایرانی نماد روشنایی، حقیقت و پاکی است و هرگز پرستیده نمی‌شد، بلکه مورد احترام بود.

در ۲۱ آذر ۱۳۲۵ ارتش ایران به فرمان محمدرضا شاه آذربایجان را از اشغال فرقه دموکرات — دست‌نشانده شوروی — آزاد کرد و یکپارچگی سرزمینی ایران حفظ شد. این روز تا ۱۳۵۷ از روزهای رسمی ملی بود.

یلدا آقافضلی در شب یلدا (۱ دی ۱۳۸۱) به دنیا آمد و به همین دلیل نامش یلدا گذاشته شد. او هنرمند و معترضی بود که در ۱۹ سالگی پس از شرکت در اعتراضات زن، زندگی، آزادی بازداشت شد و در شرایط مشکوکی درگذشت. نامش نماد پیروزی نور بر تاریکی است.

دیگان جشن آفرینش جهان و روز تولد مهر (خورشید) است. این جشن نزدیک به انقلاب زمستانی برگزار می‌شود.

شاهزاده علیرضا پهلوی در ۱۴ دی ۱۳۸۹ در بوستون در ۴۴ سالگی درگذشت. او دومین پسر محمدرضا شاه و شهبانو فرح بود. علیرضا پژوهشگر و دانش‌آموخته دانشگاه‌های هاروارد و کلمبیا بود که عمیقاً به تاریخ و فرهنگ ایران عشق می‌ورزید. روحش شاد.

حدیث نجفی در ۱۵ دی ۱۳۷۸ (۵ ژانویه ۲۰۰۰) در کرج به دنیا آمد. او در ۲۲ سالگی در ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ در اعتراضات زن، زندگی، آزادی با شش گلوله کشته شد. تصویر او که بدون حجاب موهایش را می‌بست، به نماد جهانی جنبش تبدیل شد و در رسانه‌های بین‌المللی گسترده پخش شد.

در ۱۷ دی ۱۳۱۴ رضا شاه بزرگ گام تاریخی آزادی زنان ایران را برداشت؛ راهی که به حق رأی، ورود به دانشگاه و حضور زنان در سیاست و اجتماع در دوران پهلوی انجامید. جنبش «زن، زندگی، آزادی» ادامه همان راه است.

در ۱۷ دی ۲۵۸۴، شاهزاده رضا پهلوی نخستین فراخوان خود را برای خیزش سراسری صادر کرد. روز بعد، ۱۸ دی، تنها در تهران نزدیک به یک‌ونیم میلیون تن به خیابان‌ها آمدند و صدها شهر به پا خاستند. حکومت همان شب اینترنت و تلفن سراسر کشور را به‌طور کامل قطع کرد و فرمان تیراندازی مستقیم به‌سوی مردم را صادر کرد. شعار «جاوید شاه» نماد این روز شد.

در ۱۹ دی ۲۵۸۴، خیزش ملی به اوج رسید و به نزدیک به ۴۰۰ شهر در هر ۳۱ استان ایران گسترش یافت؛ بنا بر ارزیابی‌های اطلاعاتی که یک دیپلمات اروپایی بازگو کرد، نزدیک به پنج میلیون تن در سراسر کشور به خیابان‌ها آمدند. این روز به بزرگ‌ترین خیزش ایران پس از سال ۱۳۵۷ بدل شد. سرکوب خونین حکومت جان هزاران تن از جاویدنامان را گرفت؛ هرانا کشته‌شدن بیش از ۷٬۰۰۰ تن را تأیید کرد و برآوردها تا ده‌ها هزار تن می‌رسد.

شاهدخت فرح پهلوی در ۲۷ دی ۱۳۸۲ در واشنگتن به دنیا آمد. او کوچکترین دختر شاهزاده رضا پهلوی و یاسمین پهلوی است و به نام مادربزرگش شهبانو فرح نامگذاری شده است.

شب یلدا بلندترین شب سال است که ایرانیان در کنار خانواده جمع می‌شوند، انار و هندوانه می‌خورند و شعر حافظ می‌خوانند. این شب نماد پیروزی نور بر تاریکی است و از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است.

بهمنگان جشن امشاسپند بهمن است که نماد اندیشه نیک است. این جشن یادآور سه اصل زرتشت است: پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک.

انقلاب سفید یا انقلاب شاه و مردم در ۶ بهمن ۱۳۴۱ (۲۶ ژانویه ۱۹۶۳) توسط محمدرضا شاه پهلوی اعلام شد. این برنامه شامل ۱۹ اصل اصلاحی بود از جمله: اصلاحات ارضی، ملی کردن جنگل‌ها، حق رأی زنان، سهیم کردن کارگران در سود کارخانه‌ها، و تشکیل سپاه بهداشت و سپاه دانش. این اصلاحات به نوسازی و توسعه ایران کمک شایانی کرد.

روز ۲۷ ژانویه، سالروز آزادسازی اردوگاه آشویتس در ۱۹۴۵، به عنوان روز بین‌المللی یادبود هولوکاست شناخته می‌شود. در این روز یاد ۶ میلیون یهودی که توسط رژیم نازی کشته شدند گرامی داشته می‌شود.

جشن سده پنجاه روز پیش از نوروز برگزار می‌شود. این جشن یادآور کشف آتش توسط هوشنگ شاه است. در این شب آتش بزرگ روشن می‌کنند و پیرامون آن می‌رقصند.

اسفندگان جشن زنان و زمین است. در این روز مردان به زنان هدیه می‌دادند و زنان از کار روزانه معاف بودند. این جشن نشان‌دهنده احترام ایرانیان باستان به زنان است.

ابول کورکور از جاویدنامان قیام مردم ایران است که جان خود را در راه آزادی ایران از دست داد.

رضا شاه بزرگ در ۲۴ اسفند ۱۲۵۶ در آلاشت مازندران به دنیا آمد. او بنیانگذار سلسله پهلوی و سازنده ایران نوین است. رضا شاه با اصلاحات گسترده، ایران را از قرون وسطی به دوران مدرن رساند.

چهارشنبه‌سوری آخرین چهارشنبه سال برگزار می‌شود. مردم از روی آتش می‌پرند و می‌گویند «زردی من از تو، سرخی تو از من». این جشن نماد دور کردن بدی‌ها و پذیرش نیکی‌ها در سال نو است.