معمای هویدا

معمای هویدا، نوشته عباس میلانی، زندگی‌نامه امیرعباس هویدا است؛ نخست‌وزیر دیرپای دربار محمدرضا شاه که از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۷ میلادی در این مقام ماند و سرانجام در نخستین ماه‌های پس از انقلاب، در سال ۱۹۷۹ میلادی، به دست دادگاه انقلاب اعدام شد. نسخه انگلیسی این کتاب با نام «ابوالهول ایرانی» در سال ۲۰۰۰ میلادی و ترجمه فارسی آن یک سال بعد منتشر شد.

میلانی حاصل چهار سال پژوهش — نامه‌ها و یادداشت‌های منتشرنشده، اسناد آرشیوی و گفت‌وگو با بیش از صد تن از خویشان، دوستان و مخالفان هویدا — را در این کتاب گرد آورده است. او هویدا را همچون معمایی می‌بیند: تکنوکراتی فرهیخته و اهل ادب که در دل پیچیدگی‌های سیاسی آن روزگار، میان آرمان نوسازی و توفان‌های سیاسی زمانه گرفتار آمد. کتاب در کنار روایت زندگی او، تصویری از تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران و رابطه ایران و آمریکا در آن دهه‌ها ترسیم می‌کند.

عباس میلانی، مدیر برنامه مطالعات ایران در دانشگاه استنفورد و پژوهشگر مؤسسه هوور، از برجسته‌ترین تاریخ‌نگاران ایران معاصر است. برای خواننده دیاسپورا، معمای هویدا کلیدی است برای درک بال تکنوکرات دولت پهلوی متأخر و چرایی فروپاشی آن — و یادآور سرنوشت تلخ مردانی که در چرخ‌دنده‌های انقلاب خرد شدند.