ایران: تاریخ امپراتوری ذهن

«ایران: امپراتوری ذهن — تاریخی از زرتشت تا امروز» نوشتهٔ مایکل اکسورثی، تاریخی یک‌جلدی و فشرده از ایران است که کل مسیر این سرزمین را از روزگار زرتشت و هخامنشیان تا انقلاب ۱۹۷۹ و پس از آن دربرمی‌گیرد. کتاب نخستین‌بار در سال ۲۰۰۸ منتشر شد.

مایکل اکسورثی (۱۹۶۲–۲۰۱۹) بنیان‌گذار و مدیر مرکز مطالعات ایران و ایران‌شناسیِ دانشگاه اکستر و پیش‌تر رئیس بخش ایرانِ وزارت امور خارجهٔ بریتانیا بود. آمیزهٔ تجربهٔ سیاسی و دانش تاریخیِ او به کتاب نگاهی ژرف و در عین حال همدلانه بخشیده است.

عنوان کتاب اشاره‌ای است به این اندیشه که نیرومندیِ ایران نه تنها در مرزها و سپاه، بلکه در فرهنگ، شعر و اندیشه‌ای نهفته است که بارها مهاجمان را در خود جذب کرده و هویت خویش را از دست نداده است. اکسورثی نشان می‌دهد که چگونه زبان و ادب فارسی، آیین زرتشت و میراث شاهنشاهی، ستون‌های پایداریِ تمدن ایرانی بوده‌اند.

برای خوانندهٔ ایرانیِ دور از وطن که در پی درکی یک‌پارچه از تاریخ کشور خویش است، این کتاب نقطهٔ آغازی کم‌مانند است؛ روایتی روان، منصفانه و به دور از کلیشه که پیوند میان ایرانِ باستان و ایرانِ امروز را روشن می‌کند.