آتش پارسی

«آتش پارسی: نخستین امپراتوری جهان و نبرد برای غرب» نوشتهٔ تام هالند، تاریخ‌نگار و نویسندهٔ بریتانیایی، روایتی پرکشش از جنگ‌های ایران و یونان در سدهٔ پنجم پیش از میلاد است. این کتاب که نخستین‌بار در سال ۲۰۰۵ منتشر شد، برخلاف بسیاری از آثار غربی، شاهنشاهی هخامنشی را نه همچون «دشمن شرقی» بلکه به‌عنوان نخستین ابرقدرت جهانی و تمدنی سازمان‌یافته و شکوهمند به تصویر می‌کشد.

تام هالند دانش‌آموختهٔ دانشگاه کمبریج و از شناخته‌شده‌ترین تاریخ‌نگاران مردمیِ بریتانیا است. او برای همین کتاب جایزهٔ رانسیمان (۲۰۰۶) را دریافت کرد و توانایی‌اش در پیوندزدنِ پژوهش دقیق با روایتِ داستان‌گونه، «آتش پارسی» را به یکی از پرخواننده‌ترین کتاب‌های تاریخ باستان بدل کرده است.

کتاب از برآمدن شاهنشاهی هخامنشی زیر فرمان کوروش و داریوش آغاز می‌شود و به نبردهای سرنوشت‌ساز ماراتن، ترموپیل، سالامیس و پلاته می‌رسد. هالند می‌کوشد رویدادها را از هر دو سو بازگو کند و ساختار اداری، راه‌ها و توان سازمان‌دهیِ امپراتوری پارس را — که در روزگار خود بی‌مانند بود — برجسته سازد.

برای خوانندهٔ ایرانی، ارزش این کتاب در آن است که روایتی منصفانه و به دور از پیش‌داوری‌های رایج غربی از عظمت ایران باستان به دست می‌دهد. اثر هالند یادآور می‌شود که ایرانِ هخامنشی الگوی نخستین دولتِ چندملیتیِ جهان بود؛ الگویی که تأثیر آن بر تاریخ جهان انکارناپذیر است.