ایران ساسانی

«ایران ساسانی: برآمدن و فروپاشیِ یک امپراتوری» نوشتهٔ تورج دریایی، تاریخ آخرین شاهنشاهی ایران پیش از اسلام را از بنیان‌گذاری آن به دست اردشیر یکم تا فروپاشی‌اش بازمی‌گوید. این کتاب در سال ۲۰۰۹ منتشر شد و جایزهٔ انجمن دوستی بریتانیا و کویت در مطالعات خاورمیانه را از آنِ خود کرد.

تورج دریایی، دارندهٔ کرسی مسیح در مطالعات و فرهنگ ایران و مدیر مرکز مطالعات ایرانیِ ساموئل جردن در دانشگاه کالیفرنیا (اروین)، از برجسته‌ترین پژوهشگران دوران ساسانی در جهان است.

دریایی دورهٔ ساسانی (۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی) را با تکیه بر منابع کمترشناخته‌شده‌ای چون متن‌های پهلوی، مُهرها و سکه‌ها بررسی می‌کند و بیش از آن‌که به رویدادهای نظامی بسنده کند، به ساختار اجتماعی، دیوان‌سالاری و جایگاه دین زرتشتی همچون آیین رسمی شاهنشاهی می‌پردازد. او دوران ساسانی را عصر زرّینِ فرهنگ و تمدن ایرانی می‌داند.

برای خوانندهٔ ایرانی، این کتاب پلی است میان ایران باستان و ایرانِ پس از اسلام؛ روایتی از واپسین شکوه شاهنشاهی ایرانی پیش از آن‌که هویت ملی در برابر یورش تازیان به آزمون کشیده شود. اثر دریایی یادآور می‌شود که بسیاری از بنیادهای فرهنگ ایرانی در همین دوران شکل گرفت.