مثنوی معنوی

مثنوی معنوی، شاهکار مولانا جلال‌الدین محمد بلخی (۱۲۰۷ تا ۱۲۷۳ میلادی)، بزرگ‌ترین منظومهٔ عرفانی زبان فارسی است. این اثر در شش دفتر و نزدیک به بیست‌وشش هزار بیت سروده شده و مولانا آن را به خواهشِ شاگرد و همدمش حسام‌الدین چلبی آغاز کرد.

مثنوی از زبانِ حکایت سخن می‌گوید: داستان‌هایی کوتاه از انسان‌ها، جانوران و پیامبران که هر یک درنگی است بر عشق، خودشناسی و راهِ رسیدن به حقیقت. دفترِ نخست با «نی‌نامه» آغاز می‌شود؛ نالهٔ نی که از نیستان بریده شده، نمادِ جداییِ جانِ آدمی از اصلِ خویش و اشتیاقِ بازگشت است.

مولانا در بلخ، در خراسانِ بزرگ، زاده شد و در پیِ هجومِ مغول با خانواده‌اش راهیِ آناتولی شد و سرانجام در قونیه رحلِ اقامت افکند. دیدارِ او با شمسِ تبریزی دگرگونیِ ژرفی در جانِ او پدید آورد و چشمهٔ شعر و سماع را در او جوشاند. طریقتِ مولویه و آیینِ سماعِ درویشانِ چرخ‌زن از میراثِ اوست.

امروز مولانا یکی از پرخواننده‌ترین شاعرانِ جهان است و شعرش به ده‌ها زبان ترجمه شده. برای ایرانیِ دور از وطن، مثنوی هم پیوند با میراثِ معنویِ ایران است و هم زبانی جهانی که می‌توان با آن از عشق و انسانیت با هر هم‌نشینی سخن گفت.