گذشته و آینده

گذشته و آینده نخستین اثر مهم سیاسی شاهزاده رضا پهلوی است؛ کتابی که در قالب گفت‌وگویی بلند با احمد احرار، روزنامه‌نگار کهنه‌کار، سامان یافته و در پایان دهه ۱۹۹۰ میلادی منتشر شد. ترجمه فرانسه آن با نام «برای ایران» در سال ۲۰۰۴ میلادی از سوی انتشارات فلاماریون به چاپ رسید. این اثر آمیزه‌ای از خودزندگی‌نامه و تأمل سیاسی است و روایت خود شاهزاده از بیش از دو دهه تاریخ معاصر ایران را در بر می‌گیرد.

شاهزاده رضا پهلوی در این کتاب از دربار پدر و کاستی‌های پیرامون نظام پادشاهی سخن می‌گوید، به ریشه‌های انقلاب ۱۹۷۹ میلادی و رفتار قدرت‌های غربی در آن برهه می‌پردازد، و از جنگ ایران و عراق و نیروهای مخالف جمهوری اسلامی یاد می‌کند. مهم‌تر از همه، او چشم‌اندازی برای آینده ایران ترسیم می‌کند: نظامی مردم‌سالار و کثرت‌گرا که حقوق اقلیت‌ها و آزادی‌های بنیادین را پاس بدارد.

برای خواننده دیاسپورا، این کتاب نقطه آغاز شناخت اندیشه سیاسی شاهزاده رضا پهلوی است؛ جایی که او پس از سال‌ها خاموشی نسبی، برای نخستین‌بار به‌روشنی از گذار به دموکراسی سکولار سخن می‌گوید و پیوند میان گذشته و آینده ایران را می‌کاود.